وبلاگ علمی  آموزشی معلم

مرور اجمالی الگو های فعال تدریس:

الگوهای تدریس

«الگوهای فعال تدریس

1-الگوی حل مساله 2- روش همیاری 3- الگوی بدیعه‌پردازی 

4- روش بارش مغزی 5- مشارکتی 6-کارت احساسی 7-دریافت مفهوم

1- الگوی حل مسئله: دانش‌آموز بتواند هر مسئله‌ای را حل کند.

مراحل الگو:

1- درک مسئله                     2- بازشناسی مسئله             3- بازگشایی مسئله

                4- جمع‌آوری اطلاعات     5- فرضیه‌سازی                6- آزمایش فرضیات

                7- نتیجه‌‌گیری و تعمیم

2- روش همیاری:

الف- تدریس اعضا ی تیم:

    مراحل:

1- گروه‌بندی دانش‌آموزان در گروه‌های 3 تا 5 نفره

2- تقسیم محتوا بین اعضا گروه

3- مطالعه فردی در زمان 10 – 5 دقیقه

4- تشکیل تیمهای جدید و بحث و بررسی بین 30 – 15 دقیقه

5- بازگشت به گروه‌های اولیه و تدریس اعضا به ترتیب، در زمان 21 – 7 دقیقه

6- ارزشیابی

7- دادن کلید سئوالات

  ب- طرح قضاوت عملکرد: این الگو در دروسی که عملی و حرکتی (مهارتی) دارد، کاربرد فراوانی دارد.

مراحل:

1- تشکیل گروه‌ها به صورت تصادفی (گروه‌های 2 تا 3 نفره)

2- تعیین موضوع یا فعالیت عملی توسط معلم

3- فراگیران به صورت فردی در هر گروه آن فعالیت را انجام می‌دهند و سپس در هر گروه، فراگیران در مورد معیارهای انجام آن فعالیت یا عمل، بحث و تبادل نظر می‌کنند و معیارهایی را فهرست می‌کنند.

4- هر گروه، معیارهایش را در کلاس برای سایر گروه‌ها ارائه می‌کنند، بهتر است به صورت نوشته روی مقوا باشد و روی دیوار نصب شود.

5- گروه‌ها، معیارهای یکدیگر را مورد قضاوت قرار می‌دهند.

6- هر گروه فعالیتهای خود را در اختیار اعضا گروه دیگر قرار می‌دهد.

7- هر گروه بر اساس استانداردهای خارجی، فعالیتهای دیگران را ارزیابی می‌کند.

8- فعالیتها به فراگیران عودت داده می‌شود و فراگیران در مورد ارزیابی فعالیت خود، اطلاع پیدا می‌کنند.

3- الگوی بدیعه‌پردازی: یک الگوی خلاقیتی است و باعث افزایش تفکر خلاق و تقویت آن در دانش‌آموزان می‌گردد.

مراحل:

 1- فراهم نمودن شرایط: ذهن دانش‌آموزان را در چارچوب دلخواه خودمان قرار می‌دهیم.

2- از دانش‌آموزان می‌خواهیم توضیح دهند آن شی انتخاب شده به چه دردی می‌خورد، و   آنها باید به صورت فردی و گروهی، مواردی را یادداشت کنند.

3- قیاس مستقیم: دانش‌آموزان باید به صورت فردی و گروهی، آن شی یا مفهوم را با یک چیز دلخواه مقایسه کنند (چون این مسئله خلاقیتی است) و تشابه و تفاوت‌ها را در گرو‌ه‌های مجزا بنویسند.

4- قیاس شخصی: دانش‌آموزان خود را به جای آن شی یا مفهوم قرار داده و از زبان او، ساختمان داخلی شی یا معنای مفهوم را توضیح می‌دهند.

5- تعارض فشرده: چندین مفهوم متضاد برای آن شی بیان می‌شود.

6- قیاس مستقیم و شخصی : در این قسمت دانش‌آموزان، عصاره مطالب یاد گرفته شده را در قالب یک یا چند جمله بیان می‌کنند.

4- روش بارش مغزی:

تعداد افرادی که در این روش شرکت می‌کنند بین 12 – 6 نفر هستند و به صورت دایره یا  در اتاقی حضور پیدا می‌کنند، یک نفر رئیس جلسه و 2 نفر منشی می‌باشند. از این روش در آموزش، استفاده زیادی می‌شود زیرا یک روش خلاقیتی است.

مراحل:

1- تولید اندیشه:

الف) طرح مسئله از طرف معلم

ب) دعوت از فراگیران برای ارائه نظرات (5 تا 10 دقیقه)

ج) نوشتن نظرات روی تابلو

  2- پالایش اندیشه‌ها:

در کنار مطالب بیان شدة صحیح، علامت p یا + می‌گذاریم. علامت – بی‌ربط بودن مطلب بیان شده با موضوع مورد بحث ماست، علامت = نشان‌دهنده تکراری بودن موضوع است.

5- الگوی دریافت مفهوم: از طریق یک نماد، به مفهوم می‌رسد.

مراحل:

1- توضیح کلی در مورد مفهوم مورد نظر، زمینه را برای فراگیران فراهم می‌کنیم اما خود مفهوم باید ابهام داشته باشد.

                2- تهیه جدول  بلی+   خیر-

3- ارائه نمونه‌ها:

         الف: معلم نمونه‌ها را با نشانه‌گذاری بلی و خیر ارائه می‌کند.

         ب: فراگیران مشاهده می‌کنند، فکر می‌کنند، حدس می‌زنند (فرضیه‌ می‌سازند)

     ج: معلم باید پس از ثبت نمونه‌ها، از دانش‌آموزان بخواهد کسانی که حدس زده‌اند فقط دست  بگیرند، اگر 80% دانش‌آموزان دست گرفتند، به مرحله بعد می‌رویم.

4- ارائه نمونه‌ها: بدون نشانه‌گذاری توسط معلم (خارج از جدول)

5- ارائه نمونه‌ با نشانه‌گذاری توسط فراگیران، یعنی از فراگیران می‌خواهیم خودشان هم نمونه‌هایی گویند.

6- ارائه شرح و بسط حدسها و فرضیه‌ها توسط فراگیران.

6-روش کارت های احساسی

یکی از روش های تقویت روحیه ی خلاق در فراگیرندگان، روش کارت های احساسی است. این روش در درس هدیه های آسمان کارایی زیادی دارد و فرآیند تدریس را بسیار لذت بخش و جالب می کند. زیرا از طریق یک بازی و سرگرمی، احساسات، عقاید و تمایلات دانش آموزان در کلاس مطرح می شود.
این روش از سه مرحله تشکیل شده است که در ذیل به آنها اشاره شده است.

مرحله ی اول: بیان اهداف و روش کاری
معلم توضیحاتی در مورد موضوع مورد بحث می هد و هدف از تدریس را بیان می کند. سپس روش کار دانش آموزان را به شرح زیر مشخص می کند.
1- دانش آموزان را به گروه های 3 تا 5 نفری تقسیم می کند.
2- به هر گروه تعدادی کارت می دهد که محتوی مفاهیم درس است و آن ها را به عده‌ی شاگردان تکثیر کرده است.
3- سرگروه ها کارت های مورد نظر را به صورت دسته شده نزد خود نگه داری می کنند. معمولاً کارت ها با یک جمله ی کامل کردنی مطرح می شوند تا فرایندگان عقیده، نظر یا خواسته های خویش را در تکمیل جمله بیان کنند.
مرحله ی دوم : بیان عقیده و احساس
اعضای هر یک از گروه ها به نوبت از روی دسته ی کارت ها یک کارت بر می دارند و احساس و نظر خود را در قالب چند جمله بیان می کنند و بقیه ی اعضای گروه به دقت گوش می دهند. به این ترتیب همه کارت ها به طور چرخشی خوانده می شود. در این مرحله، دیدگاه و نگرش اعضا در خصوص مفاهیم مشخص می شود و برداشت های نامعقول به طور غیر مستقیم اصلاح می گردد. یکی دیگر از ویژگی های این روش، این است که با شناخت روحیات افراد، مشکلات روابط اجتماعی دانش آموزان تقلیل می‌یابد، زیرا شناخت اطرافیان در تصمیم گیری و رابط متقابل اهمیت بسیار دارد.

مرحله سوم : گزارش دهی
پس از پایان فعالیت گروهی، سرگروه ها گزارش عملکرد خود   را به کلاس ارائه می دهند و همه دانش آموزان با تبادل نظر و ارتباط مستقیم، به بررسی موضوع می‌پردازند.